Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu đang chuyển dịch mạnh mẽ hướng tới năng lượng xanh, công nghệ cao và ổn định tài chính, các khoáng sản như vàng, đồng và lithium đang trở thành tâm điểm của thị trường. Vàng từ lâu được coi là “tài sản trú ẩn an toàn”, đồng là “kim loại công nghiệp” thiết yếu cho hạ tầng, trong khi lithium được mệnh danh là “dầu mỏ trắng” của kỷ nguyên xe điện (EV) và lưu trữ năng lượng. Với ngày 24 tháng 9 năm 2025, bài viết này sẽ phân tích chi tiết xu hướng giá cả, nhu cầu và triển vọng tương lai của ba loại khoáng sản này, dựa trên dữ liệu thị trường gần nhất. Chúng ta sẽ khám phá liệu khoáng sản nào có tiềm năng thống trị thị trường trong những năm tới, khi nhu cầu toàn cầu về tài nguyên tăng vọt do chuyển đổi năng lượng và bất ổn địa chính trị
Vàng: Tài sản trú ẩn an toàn trong bất ổn kinh tế
- Vàng đã chứng minh vai trò của mình như một công cụ bảo vệ giá trị trong suốt lịch sử, đặc biệt trong các giai đoạn lạm phát cao, suy thoái kinh tế hoặc xung đột toàn cầu. Năm 2025 đánh dấu một năm kỷ lục đối với vàng, với giá tăng mạnh nhờ nhu cầu từ ngân hàng trung ương và nhà đầu tư.
- Xu hướng giá cả: Giá vàng hiện tại đang ở mức khoảng 3,763 USD/oz, giảm nhẹ 0.02% so với ngày trước nhưng tăng ấn tượng 11.77% trong tháng qua và 41.67% so với năm ngoái. Nửa đầu năm 2025, giá vàng đã tăng 26% tính theo USD, đạt mức kỷ lục nhờ nhu cầu mạnh mẽ từ các nền kinh tế mới nổi và lo ngại về lãi suất. Các dự báo từ các tổ chức lớn cho thấy giá sẽ tiếp tục leo thang: trung bình 3,675 USD/oz vào quý IV/2025, và có thể chạm 4,000 USD/oz vào giữa năm 2026. Deutsche Bank thậm chí nâng dự báo lên 4,000 USD/oz trung bình cho năm 2026, nhờ sức mua từ ngân hàng trung ương. Tổng thể, giá vàng dự kiến tăng 35% so với năm 2024, trước khi giảm nhẹ vào năm 2026 khi một số bất ổn kinh tế lắng dịu.
- Nhu cầu và dự báo: Nhu cầu vàng toàn cầu đang được thúc đẩy bởi các yếu tố như mua tích trữ từ ngân hàng trung ương (đặc biệt Trung Quốc và Ấn Độ), đầu tư ETF và nhu cầu trang sức. Theo World Gold Council, nhu cầu tại Mỹ trong quý II/2025 vẫn ổn định, với dự báo giá cuối năm ở mức 3,300-3,400 USD/oz. Triển vọng dài hạn cho thấy giá vàng có thể ổn định ở mức cao hơn, với “mức sàn” mới là 3,000 USD/oz thay vì 2,000 USD/oz trước đây, ngay cả khi căng thẳng thương mại toàn cầu giảm. Tuy nhiên, vàng không phải là khoáng sản công nghiệp trực tiếp, nên nhu cầu của nó phụ thuộc nhiều vào yếu tố tài chính hơn là sản xuất.
Đồng: Kim loại công nghiệp thiết yếu cho chuyển đổi xanh
- Đồng được sử dụng rộng rãi trong xây dựng, điện tử, xe hơi và hạ tầng năng lượng tái tạo, khiến nó trở thành chỉ báo cho sức khỏe kinh tế toàn cầu. Với nhu cầu tăng vọt từ AI, trung tâm dữ liệu và điện khí hóa, đồng đang đối mặt với tình trạng thiếu hụt cung.
- Xu hướng giá cả: Giá đồng hiện tại là 4.58 USD/Lbs (tương đương khoảng 10,100 USD/tấn), giảm nhẹ 0.03% trong ngày nhưng tăng 2.53% tháng qua và 3.26% so với năm ngoái. Trong quý II/2025, giá đồng đã biến động do nhu cầu tăng nhanh hơn sản lượng tinh chế, với mức tăng 3.3% so với quý trước. J.P. Morgan dự báo giá trung bình 8,300 USD/tấn trong quý II/2025, nhưng có thể trượt xuống 9,100 USD/tấn vào quý III trước khi ổn định ở 9,350 USD/tấn. Các dự báo lạc quan hơn cho thấy giá có thể tăng 75% để đạt kỷ lục vào năm 2025, lên mức 12,000 USD/tấn, do gián đoạn nguồn cung và nhu cầu cao.
- Nhu cầu và dự báo: Nhu cầu đồng toàn cầu dự kiến vượt cung khoảng 300.000-500.000 tấn vào cuối năm 2025, dẫn đến áp lực tăng giá. Sản lượng khai thác đồng toàn cầu dự kiến tăng 2.3% lên 23.5 triệu tấn, nhờ các dự án lớn. Các yếu tố như chuyển đổi năng lượng (dây dẫn điện, turbine gió) và bùng nổ AI sẽ đẩy nhu cầu lên cao, với dự báo giá đạt 11,000 USD/tấn vào năm 2027. Đồng được coi là “kim loại tương lai” nhờ vai trò trong hạ tầng xanh, nhưng rủi ro từ suy thoái kinh tế có thể làm chậm đà tăng.
Lithium: “Dầu Mỏ Trắng” của kỷ nguyên xe điện
- Lithium là thành phần quan trọng nhất trong pin lithium-ion, dùng cho xe điện, điện thoại và lưu trữ năng lượng tái tạo. Mặc dù đang ở giai đoạn dư cung tạm thời, lithium có tiềm năng bùng nổ nhờ nhu cầu EV toàn cầu.
- Xu hướng giá cả: Giá lithium hiện tại là 73,850 CNY/tấn (khoảng 10,500 USD/tấn), ổn định trong ngày nhưng giảm 10.48% tháng qua, dù tăng nhẹ 1.86% so với năm ngoái. Năm 2025 chứng kiến giá lithium chạm mức thấp đa năm do dư cung, nhưng nhu cầu từ EV vẫn mạnh mẽ. Dự báo cho lithium carbonate cấp pin dao động từ 9,000-12,000 USD/tấn, với biến động cao do cắt giảm sản xuất và căng thẳng địa chính trị.
- Nhu cầu và dự báo: Nhu cầu lithium toàn cầu dự kiến tăng hơn 50% từ 2023 đến 2025, vượt 1 triệu tấn. Tăng trưởng hàng năm khoảng 20%, đạt 1.5 triệu tấn vào năm 2025, chủ yếu từ EV và lưu trữ năng lượng. Lithium nhu cầu tăng gần 30% trong năm nay, vượt xa mức trung bình 10% thập kỷ trước. Triển vọng dài hạn cho thấy thiếu hụt 97.000 tấn vào năm 2030, tăng lên 621.000 tấn vào 2040, khiến lithium trở thành khoáng sản quan trọng cho năng lượng sạch. Tuy nhiên, giá có thể vẫn biến động do dư cung ngắn hạn từ các mỏ mới ở Nam Mỹ và Úc.
Khoáng sảnGiá hiện tại (24/9/2025)Tăng trưởng giá gần nhất (tháng)Dự báo nhu cầu 2025Yếu tố chính ảnh hưởngTriển vọng thống trịVàng3,763 USD/oz+11.77%Tăng ổn định từ đầu tưBất ổn kinh tế, lạm phátCao trong ngắn hạn (an toàn tài chính)Đồng4.58 USD/Lbs (~10,100 USD/tấn)+2.53%Thiếu hụt 300k-500k tấnNăng lượng xanh, AICao trong trung hạn (công nghiệp)Lithium73,850 CNY/tấn (~10,500 USD/tấn)-10.48%Vượt 1 triệu tấnEV, lưu trữ năng lượngCao trong dài hạn (chuyển đổi năng lượng)
Vàng thống trị trong môi trường bất ổn tài chính, với giá tăng mạnh nhờ vai trò trú ẩn. Đồng và lithium nổi bật trong chuyển đổi năng lượng, với đồng có nhu cầu ổn định hơn nhờ đa dạng ứng dụng, trong khi lithium đối mặt biến động giá do dư cung tạm thời. Theo McKinsey, giá đồng cần tăng 20% để cân bằng cung cầu, trong khi lithium có thể tăng mạnh hơn nếu thiếu hụt xảy ra. Các yếu tố chung như chính sách môi trường, căng thẳng thương mại Mỹ-Trung và đầu tư mỏ mới sẽ quyết định sự thống trị.
Trong ngắn hạn (2025-2026), vàng có thể tiếp tục thống trị nhờ giá kỷ lục và vai trò an toàn, đặc biệt nếu kinh tế toàn cầu suy thoái. Tuy nhiên, với chuyển đổi năng lượng toàn cầu, đồng và lithium sẽ dẫn dắt thị trường dài hạn nhờ nhu cầu bùng nổ từ EV, AI và hạ tầng xanh. Lithium có tiềm năng lớn nhất nếu thiếu hụt cung xảy ra, nhưng đồng ổn định hơn với dự báo giá kỷ lục. Nhà đầu tư nên đa dạng hóa, theo dõi các báo cáo từ IEA và S&P Global để nắm bắt cơ hội. Cuối cùng, không khoáng sản nào “thống trị tuyệt đối” – sự thống trị phụ thuộc vào bối cảnh kinh tế và công nghệ toàn cầu.
